Ürünüm Türkiye’de TAREKS Kapsamında mı?

TAREKS ve CE işaretinin süreçteki yeri

TAREKS, Ticaret Bakanlığının ürün güvenliği ve uygunluk denetimlerinde kullandığı elektronik, risk esaslı kontrol sistemidir. Her sevkiyatın aynı denetim aşamalarından geçmesi veya laboratuvar testine alınması anlamına gelmez. [1]

CE işareti, ilgili teknik düzenlemeler bakımından uygunlukla ilgilidir. Türkiye’deki ithalat denetiminin kapsamı ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilir. Böylece ürünün uygunluk belgeleri ile ithalat işlemleri aynı dosya içinde, farklı işlevleri gözetilerek ele alınabilir. [2, 3]

İlk değerlendirmede ürün kimliğinin önemi

İncelemenin başlangıcını üretici, tam model, malzeme, kullanım amacı ve çalışma prensibi oluşturur. Elektrikli ürünlerde giriş ve çıkış değerleri; ölçüm cihazlarında ölçülen büyüklük; makinelerde gerçekleştirilen işlem ve kurulum biçimi teknik tanımı tamamlar. Pil, kablosuz haberleşme, harici adaptör ve birlikte teslim edilen parçalar da bu tanımın parçasıdır.

Örneğin “elektronik cihaz” ifadesi, inceleme için sınırlı bilgi sağlar. “Harici adaptörle çalışan, sıcaklık ölçen ve veriyi Bluetooth ile aktaran cihaz” tanımı ise ürünün esas işlevini ve ek özelliklerini açıklığa kavuşturur. Bu tanım henüz bir tarife kararı değildir; sonraki değerlendirmenin temelidir.

HS kodu ile ithalat denetimi kapsamı arasındaki ilişki

Üreticinin kullandığı HS kodu, sınıflandırma incelemesi için başlangıç bilgisi sunar. Türkiye’de kullanılacak 12 haneli GTİP’in teknik özelliklerle uyumu ve işlem tarihindeki tebliğ ekleri birlikte değerlendirilir. Ürün tanımı ve özel şartlar, kodun yanında önem taşır. Bakanlığın ürün grupları sayfası ilgili düzenlemelere erişim sağlar. [3]

Kapsam değerlendirmesi ve ithalat hazırlığı

Ön inceleme, hangi konuların netleştiğini ve hangi bilgilerin hâlâ eksik olduğunu gösterir. Aşağıdaki tablo bu değerlendirmeyi açıklayan bir çalışma çerçevesidir; TAREKS ekranındaki resmî sonuç kodlarını temsil etmez.

Kapsam dışı değerlendirmenin işlem boyutu

Bakanlığın CE denetim rehberi, kapsam dışı beyan edilen ürünlerde ilk ithalatta fiili kapsam kontrolü öngörür. Teknik kapsam dışılık ile TAREKS işlemine ihtiyaç bulunmaması bu nedenle ayrı konulardır. [4, bölüm 3.2]

Makinalarda ön izin ve başvuru ayrımı

Bakanlığın makine rehberi, Ek-2/A’daki ürünler için ön izin aşamasını; ön izni uygun bulunan bu ürünler ile Ek-2/B’deki ürünler için beyanname tescilinden önce ithalat denetimi başvurusunu açıklar. İhracatçı açısından bu ayrım, belge hazırlığının hangi aşamada tamamlanacağını etkiler. [5, bölümler 2.1 ve İthalatçı Firmanın Başvurusu]

Başvuru sırasında verilen takip numarası, denetim birimindeki işlemlerin izlenmesini sağlar. Bu numaranın alınması, başvurunun olumlu sonuçlandığını göstermez. İthalat işleminde kullanılan TAREKS referansı ile başvurunun takip bilgisi ayrı işlevlere sahiptir. [5, başvuru ve denetimin sonuçlandırılması bölümleri]

A.TR ve diğer kolaylıkların değerlendirilmesi

CE denetim rehberinde A.TR, üretim girdisi muafiyet belgesi ve AQAP/GMP belgeleri belirli kolaylıklarla ilişkilendirilir. Aynı rehber, bu gruplardaki başvuruların gerektiğinde fiili denetime yönlendirilebileceğini de açıklar. [4, bölüm 2.2]

Üretim girdisinde Bakanlık rehberi, ilgili Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünün düzenlediği muafiyet belgesinin TAREKS’e yüklenmesini referans oluşturulmasıyla ilişkilendirir. Dolayısıyla yalnızca kullanım amacının bildirilmesi, belgeye dayalı bu işlemle aynı değildir. [4, bölüm 2.2.1]

İhracatçı açısından bir kolaylığın sevkiyata etkisi; ürün, ithalatçı ve belge koşullarının birlikte değerlendirilmesiyle açıklığa kavuşur. Farklı ürün gruplarındaki başvuru yollarının aynı olduğu varsayımı, hazırlık sırasında eksiklere yol açabilir.

Üç ürün üzerinden teknik değerlendirme örnekleri

Aşağıdaki örnekler, inceleme yöntemini açıklamak için hazırlanmış kurgusal senaryolardır. Gerçek müşteri dosyası, BTB veya verilmiş bir TAREKS kararı değildir. Her örneğin sonucu, belirtilen teknik özelliklerle sınırlıdır; kesin GTİP ve ithalat kararı içermez.

Harici güç adaptörü bulunan ölçüm cihazı

Örnekteki adaptör, plastik gövdeli ve 230 V AC şebeke gerilimini 24 V DC’ye dönüştüren harici bir güç kaynağıdır. Kablosuz haberleşmesi ve aküsü bulunmaz. Esas işlevi, ölçüm cihazını beslemek için elektrik enerjisini dönüştürmektir.

Adaptörün ayrı veya ana cihazla birlikte sevk edilmesi, teslim kapsamını belirler. Etiket, teknik föy ve uygunluk belgelerindeki model ve elektriksel değerlerin eşleşmesi, incelenen ürünün aynı olduğunu gösteren başlıca unsurlardandır.

CE rehberi, ana cihaz kapsam dışında olsa da beraberindeki çıkarılabilir adaptörün uygunluk ve işaretleme bakımından ayrıca incelenmesini düzenler. [4, bölüm 3.4.2] Bu örnekte sevkiyat dosyasının değerlendirilmesi, adaptörün etiketinin, modelinin ve uygunluk belgelerinin de incelenmesiyle tamamlanabilir.

Bluetooth bağlantılı sıcaklık ölçüm cihazı

Örnekteki ürün, plastik muhafazalı ve metal sıcaklık problu bir cihazdır. Pille çalışır; ortam sıcaklığını ölçerek Bluetooth üzerinden telefona aktarır. Isıtma veya soğutmayı kontrol etmez ve tıbbi kullanım iddiası bulunmaz. Esas işlevi sıcaklık ölçümüdür.

Kablosuz bağlantı, teknik incelemeye frekans, radyo modülü ve bitmiş cihazın belge kapsamı gibi sorular ekler. Ürünün besleme gerilimi, bu soruların tamamını tek başına yanıtlamaz. Telsiz ekipmanı düzenlemeleri ile ilgili ithalat listesindeki ürün tanımı ayrıca değerlendirilir. [3, 6]

Bu örnekte kablolu modelin belgelerinin Bluetooth’lu modeli de kapsayıp kapsamadığı, tam model ve teknik yapı üzerinden incelenir. Bakanlığın telsiz rehberi de ürün ile test raporunun ilişkilendirilmesini esas alır. [6, bölüm 3.3]

Komple ahşap kesme makinesi

Örnekteki makine, metal gövdeli ve sabit kuruluma uygundur. Elektrik motorunun hareket verdiği döner kesiciyle ahşap levha keser. Kontrol panosu ve koruyucuları sevkiyata dahildir; yeni olduğu kabul edilmiştir. Esas işlevi ahşabın mekanik olarak kesilmesidir.

Besleme yöntemi, otomasyon düzeyi ve teslim kapsamı, tarife incelemesine yön verir. İlgili GTİP ve güncel ek satırı belirlendikten sonra makinenin ön izin ve başvuru yolu değerlendirilebilir. Bu senaryoda Ek-2/A veya Ek-2/B eşleştirmesi yapılmadığından, ön izin gerekliliği hakkında kesin sonuç bulunmamaktadır. [5]

İhracatçı firmanın sevkiyat dosyası

Ürün ön kontrolünde teknik ve ticari bilgilerin aynı modeli tanımlaması önem taşır. Aşağıdaki bilgiler ilk değerlendirmeyi destekler; tamamının her başvuruda TAREKS’e zorunlu yükleme belgesi olduğu anlamına gelmez.

İthalatçının TSE talebinin anlaşılması

“TSE belgesi gerekiyor” ifadesi tek başına hangi belgenin beklendiğini açıklamayabilir. Talebin tam metni, ilgili model ve işlem aşaması birlikte ele alındığında, ihracatçının mevcut dokümanlarından hangilerinin soruyu karşıladığı daha net belirlenebilir.

Test raporunun model kapsamı

Bir raporun farklı modellere uygulanabilirliği, belge kapsamı ve teknik eşdeğerlik üzerinden değerlendirilir. Aynı marka veya benzer görünüm, bu ilişkinin tek başına kanıtı değildir. Ürün ile rapordaki tanıtıcı bilgilerin eşleşmesi önem taşır. [6, bölüm 3.3]

Süre ve maliyetin belirlenmesi

Süre ve maliyet değerlendirmesi, ürün kapsamı, mevcut belgeler ve başvuru yolu netleştikçe somutlaşır. Genel bir rehber, belirli bir sevkiyat için tamamlanma süresi veya olumlu denetim sonucu taahhüdü oluşturmaz.

Bir ürün için ön değerlendirme

Turkey Import Precheck, Türkiye’ye gönderilmesi planlanan bir ürün üzerinden tarife, kapsam ve belge sorularının ön değerlendirmesini sunar. Ürün bağlantısı ve üretim ülkesi ilk inceleme için başlangıç bilgisi sağlar; mevcut teknik föy, etiket görseli ve ithalatçının sorusu değerlendirmeyi tamamlar.

Formdaki “Türkiye ile ilgili kontrol ihtiyacınız nasıl ortaya çıktı?” alanı; ithalatçının TSE talebi, TAREKS kapsamı, GTİP tereddüdü veya ilk sevkiyat hazırlığı gibi ihtiyacın kaynağını açıklar.

Ürün ön değerlendirmesi, resmî tarife kararı, ithalat izni veya denetim sonucunun yerine geçmez.